Dziękujemy wszystkim za udział w audycji i wspólne spotkanie z twórczością jednego z cenionych polskich aktorów.
Poniżej, piosenki, nagrania, teksty wykorzystane w audycji:
„Moja Historia: Marian Opania”
https://www.youtube.com/watch?v=MfTjM7D5_tE
„Para nasycona”
https://www.youtube.com/watch?v=HAUjB8y_XNY&list=RDHAUjB8y_XNY&start_radio=1
„Zabłądziła moja łódź”
https://www.youtube.com/watch?v=EI76xZKckno&list=RDEI76xZKckno&start_radio=1
„Cukierki dla panienki mam”
https://www.youtube.com/watch?v=LNne9pcMrIw&list=RDLNne9pcMrIw&start_radio=1
Dziś chcielibyśmy przedstawić sylwetkę człowieka, którego głos, twarz i charakterystyczny sposób gry zna kilka pokoleń Polaków. Aktora, który potrafił być jednocześnie bohaterem dramatycznym, komediowym, człowiekiem zagubionym, urzędnikiem, lekarzem, wojskowym, a nawet… głosem postaci z popularnych filmów animowanych.
Mowa oczywiście o Marianie Opani – jednym z najbardziej wszechstronnych polskich aktorów teatralnych, filmowych, telewizyjnych i dubbingowych.
Początki – Puławy i droga do aktorstwa
Marian Opania urodził się 1 lutego 1943 roku w Puławach. W 2026 roku obchodził więc swoje 83. urodziny. Jego dzieciństwo przypadło na bardzo trudny okres historii Polski. Ojciec aktora, Julian Opania, był oficerem Armii Krajowej i zginął w Powstaniu Warszawskim. Marian Opania wychowywał się więc bez ojca. Uczył się w słynnym liceum Czartoryskiego w Puławach, a później wyjechał do Warszawy.
Co ciekawe, aktorstwo wcale nie było jedynym pomysłem młodego Mariana na życie. Interesował się naukami ścisłymi i złożył nawet papiery na fizykę jądrową. Jednocześnie spróbował swoich sił podczas egzaminów do szkoły teatralnej. I właśnie tutaj wydarzyła się rzecz, którą sam po latach wspominał z humorem: dostał się do szkoły teatralnej za pierwszym razem. Żartował, że gdyby stało się inaczej, być może zostałby fizykiem, a Polska miałaby szansę na własnego atomistę.
W 1964 roku ukończył Państwową Wyższą Szkołę Teatralną w Warszawie, dzisiejszą Akademię Teatralną im. Aleksandra Zelwerowicza. Niedługo później rozpoczął pracę w warszawskim Teatrze Klasycznym. Później występował również w Teatrze Studio, Teatrze Kwadrat i Teatrze Komedia. Od 1981 roku jest związany z Teatrem Ateneum w Warszawie, który sam nazywał swoją wymarzoną sceną.
Jego debiut teatralny przypadł na 1964 rok. Zagrał wówczas Księcia Edwarda w sztuce „Edward II” Christophera Marlowe’a. Co ciekawe, na ekranie pojawił się jeszcze wcześniej – w 1962 roku, kiedy był studentem. Zagrał wtedy Miśka w noweli „Warszawa”, będącej częścią filmu „Miłość dwudziestolatków” w reżyserii Andrzeja Wajdy.
Od młodych bohaterów do wielkich ról
Początki jego kariery związane były przede wszystkim z rolami młodych, wrażliwych i często zagubionych bohaterów. W 1964 roku wystąpił w filmie „Beata”, w 1967 roku zagrał Pawła w „Skoku” Kazimierza Kutza, a rok później pojawił się jako Węgiełek w „Lalce” Wojciecha Jerzego Hasa. W 1969 roku zagrał harcerza Truchaczka w filmie „Sąsiedzi”.
Właśnie za role w „Skoku” i „Sąsiadach” otrzymał w 1970 roku Nagrodę im. Zbyszka Cybulskiego, przyznawaną młodym aktorom za znaczące kreacje. Było to jedno z pierwszych ważnych wyróżnień w jego karierze. Nagroda im. Zbyszka Cybulskiego
W tym samym okresie Opania pojawiał się także w bardzo popularnych serialach. W „Stawce większej niż życie” zagrał Kazika Truchanowicza, a w „Czterech pancernych i psie” wcielił się w kaprala Mariana Łażewskiego, pseudonim „Zadra”. Wystąpił w kilku odcinkach serialu i był bratem „Magneta”.
Jedną z ważniejszych ról pierwszego okresu jego kariery był Tadeusz w filmie „Palec boży” Antoniego Krauzego z 1972 roku. To historia młodego człowieka z prowincji, który marzy o wielkiej karierze aktorskiej. Za tę rolę Opania otrzymał kolejne wyróżnienia.
„Człowiek z żelaza” – rola, która pokazała jego inną twarz
Jednym z najważniejszych momentów kariery Mariana Opani był rok 1981 i film Andrzeja Wajdy „Człowiek z żelaza”.
Opania zagrał tam dziennikarza Winkla – człowieka uwikłanego w system propagandy, który przyjeżdża do strajkującej Stoczni Gdańskiej. Ta rola była zupełnie inna od jego wcześniejszego aktorskiego wizerunku. Zamiast młodego, pełnego energii bohatera pojawił się człowiek doświadczony, zmęczony i wewnętrznie zagubiony. Rola Winkla pokazała, że Opania potrafi odnaleźć się również w bardzo poważnym i psychologicznie wymagającym repertuarze.
Sam film „Człowiek z żelaza” przeszedł zresztą do historii światowego kina – w 1981 roku otrzymał Złotą Palmę na festiwalu w Cannes.
Kino, komedia i kultowe role
Marian Opania przez lata udowadniał, że nie można przypisać go tylko do jednego rodzaju ról. Zagrał zarówno w filmach dramatycznych, jak i komediach.
W 1986 roku pojawił się w serialu Stanisława Barei „Zmiennicy”, a w 1988 roku zagrał Bolo w kultowym „Piłkarskim pokerze” Janusza Zaorskiego. W tym samym roku wystąpił również w ósmej części „Dekalogu” Krzysztofa Kieślowskiego.
W 1991 roku przyszedł czas na kolejną bardzo charakterystyczną rolę – generała SB Zenona Zambika w „Rozmowach kontrolowanych” Sylwestra Chęcińskiego. Co ciekawe, Opania wspominał później, że granie tej postaci miało dla niego szczególnie przewrotny, komediowy charakter.
Rok później wystąpił w filmie „Sauna” Filipa Bajona, gdzie wcielił się w Jurija. Za tę rolę otrzymał nagrodę za najlepszą rolę męską na Festiwalu Polskiej Twórczości Telewizyjnej.
W 1993 roku zagrał również w „Pajęczarkach”, a w kolejnych latach pojawiał się między innymi w filmach „Cudownie ocalony”, „Komornik”, „Mała matura 1947”, „Wkręceni”, „Bogowie” czy „7 rzeczy, których nie wiecie o facetach”.
Profesor Zybert, czyli Marian Opania w telewizji
Dla wielu młodszych widzów Marian Opania to przede wszystkim profesor Tadeusz Zybert z serialu „Na dobre i na złe”.
Serial zadebiutował w 1999 roku i przez kolejne lata stał się jednym z najpopularniejszych polskich seriali telewizyjnych. Opania stworzył postać lekarza, profesora i dyrektora szpitala – człowieka doświadczonego, ale jednocześnie często pełnego emocji i poczucia humoru. Jego ekranową córkę Monikę grała Jolanta Fraszyńska.
Aktor występował również między innymi w serialach „Bulionerzy”, gdzie grał Leona, oraz „Prawie Agaty”, w którym wcielił się w Andrzeja Przybysza, ojca głównej bohaterki.
Teatr i radio – druga, bardzo ważna część kariery
Choć wielu widzów kojarzy go przede wszystkim z filmów i telewizji, Marian Opania jest przede wszystkim aktorem teatralnym.
Od 1981 roku związany jest z Teatrem Ateneum. Zagrał tam wiele ważnych ról, między innymi w „Śmierci Dantona”, „Hamlecie”, „Pornografii”, „Trans-Atlantyku”, „Zemście” oraz „Kubusiu Fataliście i jego Panu”. Występował także w spektaklach muzycznych poświęconych między innymi Jacques’owi Brelowi, Włodzimierzowi Wysockiemu i Marianowi Hemarowi. Teatr Ateneum+1
Jego dorobek związany jest również z Teatrem Telewizji i Teatrem Polskiego Radia. Według TVP wystąpił w prawie stu spektaklach Teatru Telewizji i około dwustu przedstawieniach Teatru Polskiego Radia. Otrzymał między innymi Wielki Splendor Teatru Polskiego Radia w 2004 roku oraz Wielką Nagrodę Festiwalu „Dwa Teatry” w 2015 roku.
Audycję przygotowali: Magdalena Kukier, Gabriela Samuła, Dmytro Lapan i Michał Oroń pod opieką Malwiny Rułki i Teresy Bogusz oraz mentalnym wsparciem pomysłodawczyni Saloniku- pani Beaty Bureckiej i projektantki wnętrza saloniku- pani Katarzyny Dytkowskiej.
Dziękujemy za uwagę.