W dniu 13 czerwca 2026 roku w murach naszego Liceum miał miejsce przepiękny patriotyczny koncert. Przygotowany został przez młodzież naszej szkoły. Ta wyjątkowa uroczystość poświęcona była pamięci bohaterów polskiego podziemia niepodległościowego.
Wśród nich jest jeden dla naszej społeczności szczególnie ważny to Marian Bernaciak ps. „Dymek”; a następnie „OrliK” – absolwent Gimnazjum im. Księcia Adama Jerzego Czartoryskiego w Puławach. Jeden z najwybitniejszych dowódców partyzantki niepodległościowej na Lubelszczyźnie. W tym roku obchodzimy dwie ważne rocznice: 81. rocznicą zwycięskiej bitwy w Lesie Stockim oraz 80. rocznicą śmierci majora Mariana Bernaciaka „Orlika”.To spotkanie było wyrazem pamięci, wdzięczności i szacunku wobec jego osoby i tych, którzy po zakończeniu II wojny światowej nie pogodzili się z utratą wolności i podjęli walkę o suwerenną Polskę, którzy pozostali wierni Jej do końca. Historia majora Mariana Bernaciaka „Orlika” przypomina nam, że wolność nie jest nam dana raz na zawsze. Wymaga odwagi, odpowiedzialności i pamięci.
„Nie chodzi o to, aby żyć długo, lecz aby żyć godnie. Nie chodzi
o to, aby ocalić siebie, lecz aby ocalić pamięć.”
W roku szkolnym 2022/23 nasze Liceum nawiązało współpracę z Młodzieżową Akademią Filmową – Młodzi dla historii. W październiku 2022 roku przystąpiliśmy do projektu – ,,Pokaż swojego bohatera”. W efekcie ciężkiej pracy uczniów i nauczycieli naszego liceum powstał piękny film pt: ,, Major Marian Bernaciak absolwent naszego liceum”.
Zebrani goście wspólnie obejrzeli efekty pracy naszej młodzieży oraz wysłuchali fragmentów nie publikowanych wspomnień żołnierza ,,Orlika’’ Bolesława Mikusa ps. ,,Żbik", które przeczytał c Krzysztof Nowak z klasy 2b
Koncertu wysłuchali przedstawiciele władz samorządowych, środowisk kombatanckich i patriotycznych oraz mieszkańcy Puław.
W Koncercie wystąpil:
Zofia Gawron i Kuba Masłowski z klasy 2d – prowadzący uroczystość, Jakub Kotuła z klasy 1b.
W części artystycznej:
1. Jakub Trojak z klasy 2b – W utworze ,,NOCTURNE OPUS 55 NUMER 1. F –MOLL ,,O MIO BABBINO CARO- GIACOMO PUCCINI;
2. Natalia Jędraszek z klasy 1h w wierszu ,, WILKI”
3. Maja Rokita w utworach pt. ,,HYMN” i ,,Mamo Tyś płakała’’
4. Zuzanna Piwowarek z klasy 2d i Helena Bany z klasy 1h w utworze pt. ,,Dziś idę walczyć Mamo”
5. Natalia Wałach z klasy 3h w wierszu – ,,BYLIŚMY ŻOŁNIERZAMI”
6. Aleksandra Podsiadło z klasy 2a w utworze – ,,TAKI KRAJ”
7. Zuzanna Piwowarek z klasy 2d w utworze – ,,Rozszumiały się wierzby plączące” , ,,Już dopala się ogień biwaku”
8. Maja Pedryc z klasy 3h – ,,Rozkwitały pąki białych róż’
9. Chór dziewcząt I LO w utworze ,,Szara Piechot
10. Harcerze z Puławskiego Hufca ZHP.
„ORLIK”
Marian Bernaciak urodził się 6 marca 1917 roku w Zalesiu koło Ryk. Od najmłodszych lat wychowywany był w duchu patriotyzmu i odpowiedzialności za Ojczyznę. Po ukończeniu gimnazjum imienia Księcia Adama Jerzego Czartoryskiego w Puławach rozpoczął naukę w Szkole Podchorążych Artylerii w Zambrowie. W 1938 roku ukończył ją w stopniu plutonowego podchorążego. Gdy 1 września 1939 roku wybuchła wojna, zmobilizowany walczył w 2 Pułku Artylerii Ciężkiej,
tam też otrzymał nominację na podporucznika. W czasie kampanii wrześniowej walczył pod Włodzimierzem Wołyńskim, gdzie dostał się do niewoli sowieckiej. Uciekł z transportu wiozącego polskich oficerów do Kozielska. Transportu, z którego wielu żołnierzy już nigdy nie wróciło. Zostali zamordowani w Katyniu. Po powrocie do rodzinnych stron Marian Bernaciak natychmiast zaangażował się w działalność konspiracyjną. Wstąpił do Związku Walki Zbrojnej i przyjął pseudonim „Dymek”. Prowadził niewielki sklep z książkami i materiałami piśmiennymi. Była to jednak jedynie przykrywka działalności podziemnej. Jako dowódca Kedywu organizował akcje dywersyjne i sabotażowe. Jesienią 1943 roku, ścigany przez gestapo, wiedział że jest ,,spalony" – jego droga wiodła tylko do lasu.. Od tej chwili znany był już jako „Orlik”. Dowodzony przez niego oddział partyzancki szybko urósł do kilkuset żołnierzy – 1. VII. 1944 roku liczył 203 żołnierzy. Stał się symbolem odwagi, dyscypliny i walki o wolność.
24 kwietnia 1945 roku w Puławach oddział partyzancki Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” pod dowództwem Mariana Bernaciaka„Orlika” przeprowadził atak na Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. Uwolniono wówczas 107 więźniów, w tym 6 kobiet.
Straty własne to dwóch zabitych i kilku rannych. Po stronie przeciwnika zginęło pięciu funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa, dwóch milicjantów, a kilkunastu zostało rannych. Przy tak niebezpiecznej akcji „Orlik” mógł mówić o wielkim sukcesie.
Teraz stał się wrogiem numer jeden dla Urzędu Bezpieczeństwa!!!
BITWA W LESIE STOCKIM
24 maja 1945 roku rozegrała się jedna z największych bitew antykomunistycznego podziemia na Lubelszczyźnie.
W Lesie Stockim około 170 partyzantów dowodzonych przez „Orlika”, wspieranych przez oddział Czesława Szlendaka „Maksa”, zostało zaatakowanych przez liczące około 700 ludzi siły NKWD, UB i MO.
Przeciwnik dysponował transporterami opancerzonymi i znaczną przewagą liczebną. Mimo to żołnierze „Orlika” podjęli walkę. Po całodziennej bitwie oddziały partyzanckie odniosły zwycięstwo. Był to dowód niezwykłego hartu ducha, odwagi i determinacji żołnierzy podziemia niepodległościowego. W pamięci swoich żołnierzy Marian Bernaciak pozostał człowiekiem mądrym, opanowanym i sprawiedliwym. Nie szafował ludzkim życiem. Wymagał wiele od swoich podkomendnych, ale przede wszystkim od siebie. Był dowódcą, któremu ufano bezgranicznie. Jeden z jego żołnierzy wspominał: „Orlik był wspaniałym człowiekiem — zrównoważonym, mądrym, odważnym i bez reszty oddanym Ojczyźnie.
OSTATNIA DROGA „ORLIKA”
24 czerwca 1946 roku major Marian Bernaciak „Orlik” wracał wraz ze swoimi żołnierzami z odprawy dowództwa Inspektoratu WiN Puławy.
We wsi Piotrkówek partyzanci zatrzymali się, aby podkuć konia. Wkrótce zostali otoczeni przez oddziały URZĘDU BEZPIECZEŃSTWA i inne komunistyczne formacje. Podjęli próbę przebicia się z okrążenia. Dwóm udało się uciec. „Orlik” poległ. Miał zaledwie 29 lat.
Do dziś nie wiadomo, czy zginął w walce, czy — ciężko ranny — odebrał sobie życie, by nie dostać się w ręce wroga.
Alicja Wawer – Lis
Agnieszka Janicka
Lena Maksimuk – Przewłoka
